1

ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งของประเทศไทยนั้น นอกจากจะมีความอุดมสมบูรณ์แล้วยังมีความสวยงามไม่

เหมือนใครอีกด้วย พื้นที่ชายฝั่งของไทยทั้งสองบริเวณ ได้แก่ บริเวณอ่าวไทยทางทิศใต้

และฝั่งทะเลอันดามันในทิศตะวันตกเฉียงใต้ต่างมีทรัพยากรธรรมชาติที่มีลักษณะโดดเด่นน่าประทับใจ ไม่ว่าจะ

เป็น ป่าชายเลน แนวปะการัง ชายหาด และพื้นที่ชุ่มน้ำ ซึ่งล้วนแต่มีบทบาทสำคัญต่ออุตสาหกรรมด้านต่าง ๆ

ของประเทศไทย ทั้งอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว การประมง การค้า ตลอดจนการดำรงชีวิตของคนในท้องถิ่น

นอกจากนี้ทรัพยากรเหล่านี้ยังมีส่วนช่วยในเรื่องของการปรับปรุงคุณภาพน้ำ การรักษาเสถียรภาพของแนว

ชายหาด อีกทั้งยังเป็นแหล่งอาหารและแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำ ซึ่งรวมถึงปลาชนิดต่าง ๆ

ที่มีความสำคัญในเชิงพาณิชย์ด้วย

อย่างไรก็ดี การขยายตัวของเมืองและการเติบโตของอุตสาหกรรมตามชายฝั่งทะเลในหลายทศวรรษที่ผ่านมา

ก็เป็นสาเหตุให้ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งของไทยได้ถูกคุกคาม เนื่องจากการที่จำนวนประชากรซึ่ง

อาศัยอยู่ในจังหวัดชายฝั่งทะเลนั้นเพิ่มสูงขึ้น รวมถึงกิจกรรมทางเศรษฐกิจด้านต่าง ๆ เชน่ การทอ่ งเที่ยว

การขนส่งทางทะเล การประมงน้ำเค็ม และการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ซึ่งเพิ่มมากขึ้นเช่นเดียวกัน ผลที่ตามมาคือ

ความสูญเสียหรือความเสื่อมโทรม ของทรัพยากรที่เกิดขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

โดยเฉพาะพื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่งทะเลซึ่งถูกคุกคามอย่างมาก แม้ว่าพื้นที่ชุ่มน้ำบางแห่งจะได้รับการคุ้มครองโดย

การประกาศให้เป็นพื้นที่ชุ่มนํ้าที่มีความสำคัญ ระหว่างประเทศ ตามอนุสัญญาว่าด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำ (RAMSAR)

แล้วก็ตาม แต่พื้นที่ชุ่มน้ำเหล่านี้ก็ยังคงได้รับผลกระทบจากการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่ง การเกษตรกรรม

และการท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่อง ในช่วงที่มีการเติบโตทางเศรษฐกิจในรอบหลายปีที่ผ่านมา ก่อให้เกิดการ

สูญเสียพื้นที่ป่าชายเลนซึ่งจัดเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำ ประเภทหนึ่งไปเป็นจำนวนมาก แม้จนทุกวันนี้ภาวะการ

ถูกคุกคามดังกล่าว ก็ยังคงมีให้เห็นอยู่เสมอ อย่างไรก็ตาม พบว่าตัวเลขแสดงพื้นที่ป่าชายเลนกำลังเพิ่มมากขึ้น

อันเป็นผลจากความพยายามในการปลูกป่าทดแทน แต่ทว่าคุณค่าทางนิเวศวิทยาของป่าที่ปลูกขึ้นมาทดแทน

ในด้านความหลากหลายทางชีวภาพนั้น ยังไม่เป็นที่ปรากฎแน่ชัด

นอกจากนี้ยังพบว่าแนวปะการังก็ตกอยู่ในสภาวะที่เสี่ยงเช่นกัน

จากผลการประเมินสถานสภาพของแนวปะการัง เมื่อไม่นานมานี้ พบว่า ปะการังที่ขึ้นอยู่ตามแนวชายฝั่ง

ทะเลอันดามันมากกว่าร้อยละ 80 และปะการังที่ขึ้นอยู่ตามแนว ชายฝั่งอ่าวไทย มากกว่าร้อยละ 50

สำหรับแหล่งหญ้าทะเล ในภาพรวมแล้วยังคงมีความอุดมสมบูรณ์อยู่มาก ในส่วนของสัตว์ที่ใกล้สูญพันธุ์ เช่น

ฉลามวาฬ และพะยูนยังคงพบเห็นได้อยู่ แต่ในทางกลับกันพบว่า แม้ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาได้มีการดำเนิน

โครงการอนุรักษ์เต่าทะเล แต่จำนวนเต่าทะเลที่ขึ้นมาวางไข่นั้น กลับลดลงอย่างต่อเนื่อง

แหล่งปลาสำรองก็ได้รับภัยคุกคามเช่นเดียวกัน

ทั้งนี้เป็นที่ทราบกันดีว่าทรัพยากรประมงของไทยมีความหลากหลายและอุดมสมบูรณ์สืบเนื่องมาเป็นเวลา

ยาวนาน และยังมีบทบาทสำคัญต่อมูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมของประเทศเป็นอย่างมาก ดังจะเห็นได้จากในปี

2

ปริมาณสัตว์น้ำที่จับได้ทั้งหมดมีแนวโน้มลดลง ขณะที่ชาวประมงต้องใช้เวลานานขึ้นในการจับปลา

ในเชิงพาณิชย์ รวมถึงปลาที่ยังไม่เจริญเติบโตเต็มที่ที่จับได้ในแต่ละครั้งก็มีปริมาณมากขึ้นด้วย ทั้งนี้

ความร่อยหรอของทรัพยากรประมง ประกอบกับการแข่งขันที่เพิ่มขึ้น ยิ่งเป็นแรงกดดันที่กระตุ้นให้เกิด

ข้อพิพาทระหว่างชาวประมงพื้นบ้านรายย่อย และผู้ประกอบการเชิงพาณิชย์ แม้ว่าการเติบโตทางเศรษฐกิจ

ได้แผ่ขยายไปสู่พื้นที่ต่าง ๆ ของประเทศ รวมถึงพื้นที่ตามแนวชายฝั่ง แต่กลุ่มคนยากจนที่อาศัยอยู่ตามชุมชน

ชายฝั่งก็ยังคงมีให้เห็นอยู่เป็นจำนวนมาก

ในขณะที่ความสำคัญของอุตสาหกรรมประมงไทยเป็นไปอย่างต่อเนื่องนั้น การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ

โดยเฉพาะการฟาร์มเลี้ยงกุ้งก็ได้เติบโตอย่างรวดเร็วในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โดยผลผลิตที่ได้จากฟาร์มเลี้ยง

กุ้งได้เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 26 จากผลผลิตจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำทั้งหมด ในปี 2527 เป็นร้อยละ 47 ในปี

2546 ซึ่งส่งผลให้รัฐบาลออกนโยบายจำกัดพื้นที่สำหรับการทำฟาร์มเลี้ยงกุ้งทั่วประเทศไว้ที่ 500,000 ไร่

(80,000 เฮกแตร์) ผลผลิตที่ได้จากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำนั้นมีมูลค่าอย่างยิ่ง ดังจะเห็นได้จากในปี 2546

ทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญอีกประเภทหนึ่งที่พบในจังหวัดชายฝั่งทะเล ได้แก่ น้ำผิวดินและน้ำใต้ดิน

เนื่องจากปริมาณน้ำจืดที่มีอยู่อย่างจำกัด ประกอบกับการนำน้ำใต้ดินมาใช้ประโยชน์มากเกินไป

เป็นสาเหตุหลักประการหนึ่งที่ทำให้เกิดการยุบตัวของแผ่นดิน นอกจากนี้มลภาวะที่เกิดขึ้นในทะเล

รวมถึงน้ำท่าจากแผ่นดิน ก็มีผลทำให้คุณภาพน้ำทะเลเสื่อมโทรมลงอย่างมากในหลายพื้นที่ รวมถึง

การเกิดน้ำทะเลเปลี่ยนสี ซึ่งมีสาเหตุจากการที่สาหร่ายเจริญเติบโตมากเกินไปจนก่อให้เกิดมลภาวะ ได้

กลายเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นประจำทุกปี ในขณะเดียวกัน พบว่า การขยายตัวของการขนส่งทางทะเล

ได้ก่อให้เกิดปัญหาหลายประการตามมา ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของอุบัติเหตุ การรั่วไหลของน้ำมันลงสู่ทะเล

และการเข้ามาของชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน เป็นต้น

ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง ได้กลายเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมที่มีความท้าทายในลำดับต้น ๆ ของประเทศ

สูญเสียพื้นดินโดยรวมแล้ว จะอยู่ที่ 2 ตารางกิโลเมตรต่อปี คิดเป็นมูลค่ามากกว่า 6,000 ล้านบาทหรือประมาณ

โดยไม่ได้คำนึงถึงมูลค่าของการสูญเสียพื้นที่ดิน การเสียโอกาสในเรื่องของการใช้ประโยชน์จากพื้นที่ดินนั้น ๆ

ตลอดจนผลกระทบที่เกิดขึ้นกับชุมชน ซึ่งทั้งหมดที่กล่าวมานี้มีมูลค่าสูงกว่าเงินลงทุนหลายเท่านัก

ประการสุดท้าย เรื่องของภัยธรรมชาติ

และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศโลกก็มีความสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน

โดยพบว่าความถี่ของการเกิดภัยธรรมชาตินั้นมีบ่อยครั้งขึ้น และก่อให้เกิดความเสียหาย

ที่รุนแรงต่อทรัพยากรชายฝั่ง

3

การเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศ มีผลทำให้ระดับน้ำทะเลทั่วโลกเพิ่มสูงขึ้น ซึ่งคาดว่าจะไหลบ่าท่วมพื้นที่ชายฝั่ง

และส่งผลกระทบเชิงลบต่อการดำรงชีวิตของชุมชนรวมถึงมูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ โดยเฉพาะ

ผลกระทบที่จะเกิดขึ้นในบริเวณพื้นที่ราบและพื้นที่ที่น้ำทะเลท่วมถึงในบริเวณอ่าวไทย

ซึ่งรวมถึงกรุงเทพมหานคร เป็นบริเวณที่คาดว่าจะได้รับผลกระทบในระดับสูง

นอกจากผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากการบริหารจัดการทรัพยากรอย่างไม่ยั่งยืนเป็นประเด็น

ที่ควรได้รับการพิจารณาแล้ว ความสูญเสียและ ความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศและแหล่งที่อยู่

ก็เป็นสิ่งที่ชี้ให้เห็นถึงความสูญเสียทางเศรษฐกิจเช่นเดียวกัน ตัวอย่างเช่น การสูญเสีย

พื้นที่ป่าชายเลนหรือแหล่งหญ้าทะเล นับเป็นการสูญเสียแนวป้องกันชายฝั่งตามธรรมชาติ

อีกทั้งยังเป็นการเพิ่มผลกระทบ และมูลค่าความเสียหายที่เกิดจากภัยธรรมชาติอีกด้วย

เฉพาะมูลค่าความสูญเสียทางเศรษฐกิจของป่าชายเลนเพียงอย่างเดียว ถูกประเมินตัวเลขไว้ที่ประมาณ หนึ่ง

หมื่นสองพันล้านบาทหรือ 300 ล้านเหรียญสหรัฐต่อปี นอกจากนี้พื้นที่ประมาณ 57 ตารางกิโลเมตร

ถึงเสื่อมโทรมมาก โดยมูลค่าความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการเสื่อมโทรมของแนวปะการังในแต่ละปีนั้น

แม้ว่าจะยังไม่รวมมูลค่าความเสียหายที่เกิดจากการประมงที่เกินศักยภาพก็ตาม

มูลค่าความเสียหายด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นทั้งหมด อันเป็นผลพวงจากการพัฒนาที่ขาดความสมดุลนั้น

และการท่องเที่ยว นอกจากนี้ยังมีมูลค่าความเสียหายทางเศรษฐกิจเพิ่มเติม อันเป็นผลมา

จากการประกอบกิจกรรมที่ผิดกฎหมาย หรือกิจกรรมที่ยังไม่มีการออกกฎหมายมาควบคุมอีกด้วย

สำหรับในประเทศไทยนั้น ยังไม่เคยมีการประเมินมูลค่าความเสียหายดังกล่าวออกมาเป็นตัวเงิน

แต่จากข้อมูลที่มีการบันทึกไว้ พบว่าการกระทำการที่ฝ่าฝืนกฎหมายที่เกิดขึ้นทั่วโลก ทั้งในด้านป่าไม้ ประมง

และสัตว์ป่า มีผลทำให้เศรษฐกิจโลกเสียหายไปมากกว่าสามหมื่นล้านเหรียญสหรัฐต่อปีทีเดียว

การที่สภาพแวดล้อมถูกคุกคามเพิ่มขึ้นจากการพัฒนาเมืองและอุตสาหกรรม การท่องเที่ยว การประมง

และการขนส่งทางทะเลนั้น มีสาเหตุมาจากการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วของเศรษฐกิจและประชากรตามชายฝั่ง

ทะเล ในขณะที่พัฒนาการเหล่านี้นำผลตอบแทนในระยะสั้นมาให้แก่ประชาชนชาวไทย ทางภาครัฐก็จำเป็นที่

จะต้องคำนึงถึงการบริหารทรัพยากรธรรมชาติในระยะยาวและในแบบที่ยั่งยืนเพื่อปกป้องทรัพยากรตามชายฝั่ง

ทะเลเหล่านี้ให้เป็นมรดกของอนุชนรุ่นหลังสืบไป

ถึงแม้ว่ารัฐบาลไทยจะได้มีการออกกฎระเบียบและนโยบายต่างๆ ทั้งในระดับภาคและระดับประเทศ

เพื่อการคุ้มครองและอนุรักษ์ทรัพยากรมาแล้วก็ตาม แต่การนำไปใช้ให้เกิดผลในทางปฏิบัตินั้น

ยังไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร ทั้งนี้เนื่องจากกฎหมายที่มีอยู่มีความซ้ำซ้อนกันและยังไม่ได้รับการปรับปรุงให้

ทันต่อสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป นอกจากนี้ ยังขาดการประสานงานระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

รวมถึงข้อจำกัดในเรื่องของงบประมาณและบุคลากร ดังนั้นแนวทางการบริหารจัดการทรัพยากรตามชายฝั่ง

ทะเลของภาครัฐนั้น จึงจำเป็นที่จะต้องมีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันเพื่อต่อกรกับสถานการณ์

ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรที่ยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง และนับวันจะมีแต่จะขยายวงกว้างออกไปเรื่อย ๆ

4

ทั้งนี้นโยบายระดับภาคและระดับประเทศ ระเบียบข้อบังคับ แผนงาน และกิจกรรมต่าง ๆ ควรต้องมีความสอด

ประสานกันภายใต้การนำขององค์กรที่เป็นหน่วยงานหลักเพียงหนึ่งเดียว

ขณะเดียวกันชุมชนท้องถิ่นควรได้เข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการวางแผน การบริหารจัดการทรัพยากร

รวมถึงการนำแผนไปสู่การปฏิบัติด้วย

จากการศึกษาวิจัยของธนาคารโลกนั้นได้พบว่า พื้นที่ชายฝั่งทะเลใดก็ตามที่มีการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม

อย่างเป็นระบบ การรักษาและคุ้มครองป่าชายเลนและแนวปะการังในพื้นที่นั้น ๆ ก็มักจะได้เป็นไปอย่างมี

ประสิทธิภาพเช่นกัน ปัจจุบันนี้ ชุมชนในท้องถิ่นเองก็ได้เข้ามามีบทบาทอย่างมากในการบริหารจัดการ

ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งของตัวเอง ส่งผลให้จำนวนขององค์กรชุมชน ตลอดจนโครงการที่เน้นการ

บริหารร่วมกันก็มีมากขึ้นตามไปด้วย นอกจากนี้แล้ว ข้อเสนอแนะที่ธนาคารโลกได้รับในระหว่างการประชุม

เพื่อรับทราบแนวคิดของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกับปัญหานี้ตามภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศนั้น ทำให้เราตระหนัก

ถึงความจำเป็น ความสำคัญ รวมทั้งคุณประโยชน์ของการให้โอกาสแก่คนใน

ชุมชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการตัดสินใจและการดำเนินโครงการในพื้นที่ของตนเอง

เพื่อให้การบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งของประเทศไทยเป็นไปอย่างยั่งยืน เราขอนำเสนอ

แนวทางแก้ไขปัญหา 5 แนวทาง ได้แก่

ปัญหาในเชิงวิศวกรรมจำเป็นต้องใช้ร่วมกับมาตรการอื่น ๆ เช่น การฟื้นฟูพื้นที่ป่าชายเลน การลดการสูบน้ำใต้

ดินขึ้นมาใช้ประโยชน์ การกำหนดระยะและเขตพื้นที่สำหรับการพัฒนา เป็นต้น ทั้งนี้วิธีการที่กล่าวในข้างต้น

จะต้องผนวกเอาแผนเชิงกลยุทธ์ระดับภาค ที่เกิดจากการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในพื้นที่ และควรมี

องค์ประกอบเรื่องการเฉลี่ยค่าใช้จ่าย รวมถึงการนำแผนไปสู่การปฏิบัติเอาไว้ด้วย ทั้งนี้กรมทรัพยากรทางทะเล

และควรเตรียมความพร้อมในเรื่องของงบประมาณให้เพียงพอสำหรับการนำแผนไปสู่การปฏิบัติด้วย

นอกจากนี้ ยังมีความจำเป็นที่จะต้องพิจารณาถึงความเหมาะสมของ

กระบวนการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมในด้านการควบคุมปัญหาด้านการกัดเซาะ และต้องนำเอาประเด็น

ที่ว่าสาเหตุหลักของการกัดเซาะนั้นเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เข้ามาประกอบการพิจารณา

ด้วย นอกจากนี้ควรมีการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลทางเทคนิคที่เกี่ยวกับการกัดเซาะ รวมทั้ง

เผยแพร่ต่อสาธารณชนด้วย ประการสุดท้าย คือ จำเป็นต้องพัฒนาระบบเตือนภัยธรรมชาติในพื้นที่อ่าวไทย

ควบคู่ไปกับมีการกำหนดกลยุทธ์ในการป้องกันและบรรเทา

ผลกระทบที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศโลก

สมบูรณ์ของทรัพยากรประมงเพื่อให้เพียงพอต่อภาคการประมงนั้น จำเป็นต้องนำรูปแบบการบริหารจัดการ

ทรัพยากรที่มีประสิทธิภาพมาใช้ เช่น การใช้เครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์และการจัดสรรสิทธิในการทำประมง

(เช่น สิทธิการทำประมงในพื้นที่ประมงที่กำหนด)

เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการออกระเบียบข้อบังคับด้านการประมง

และเพื่อเป็นการส่งเสริมให้มีการบริหารจัดการที่ดีขึ้น สำหรับมาตรการด้านอื่น ๆ ได้แก่

5

การฟื้นฟูแหล่งสำรองและแหล่งที่อยู่ของสัตว์น้ำ โดยการเพิ่มพื้นที่ที่เป็นแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์น้ำ

การแก้ไขปัญหาข้อพิพาทระหว่างชาวประมงรายย่อยและผู้ประกอบการเชิงพาณิชย์ ประการสุดท้าย ได้แก่

การทบทวนและปรับปรุงแก้ไขพระราชบัญญัติการประมงให้มีความทันสมัย และสอดคล้อง

กับการเปลี่ยนแปลงของนโยบายที่สำคัญต่าง ๆ

ท่าเรือต่าง ๆ ล้วนเป็นกิจกรรมที่เป็นภัยคุกคามต่อทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งของประเทศไทยทั้งสิ้น

มาตรการที่ควรดำเนินการเป็นลำดับแรก ได้แก่ การเพิ่มการตรวจสอบและควบคุมการขยายตัวทางเศรษฐกิจ

ตามพื้นที่ชายฝั่ง เช่น การตรวจสอบภาระรองรับมลพิษ การควบคุมจำนวนฟาร์มเลี้ยงกุ้ง โดยให้บุคคลที่สาม

เป็นผู้ดำเนินการตรวจสอบ การเพิ่มศักยภาพของราชการส่วนท้องถิ่นและหน่วยงานอื่นที่รับผิดชอบในการ

นำไปปฏิบัติ และการติดตามตรวจสอบกระบวนการวิเคราะห์ผลกระทบ

สิ่งแวดล้อมและพื้นที่คุ้มครองสิ่งแวดล้อม การนำผลที่ได้จากการติดตามสถาณการณ์สิ่งแวดล้อมของ

จัดการทรัพยากรและการท่องเที่ยว การติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำและระบบนิเวศในพื้นที่เป้าหมาย

และการเพิ่มประสิทธิภาพในการประสานงานระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการแหล่งน้ำจืด

'2Eบการมีส่วนร่วมของชุมชนมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง

ที่จะทำให้การบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งประสบผลสำเร็จ การออก

ร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

จะเป็นเครื่องมือที่ช่วยในการกำหนดกรอบให้ชุมชนมีสิทธิในการบริหารจัดการทรัพยากรของตนเอง

และเข้าถึงแหล่งข้อมูล และเงินทุน นอกจากนี้ การส่งเสริมให้เกิดการมีส่วนร่วมอย่างจริงจังของภาคประชาชน

สามารถทำได้โดยการเพิ่มศักยภาพของชุมชนท้องถิ่น โดยการเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจด้านสิ่งแวดล้อม

การติดตามตรวจสอบและเพิ่มบทบาทของหน่วยงานราชการส่วนท้องถิ่นในการบริหารจัดการชายฝั่ง

การให้ความสำคัญ และเคารพต่อระเบียบข้อบังคับและธรรมเนียมที่ยึดถือปฏิบัติมาแต่ดั้งเดิมของชุมชน

และการหาแหล่งเงินทุนเพื่อสนับสนุนการดำเนินกิจกรรมที่ชุมชนท้องถิ่นมีส่วนร่วมอย่างเข้มแข็ง

ความเข้มแข็งขององค์กร การทบทวนและปรับปรุงการบังคับใช้กฎหมายที่มีอยู่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนของ

นโยบายระดับภาคและระดับประเทศ กฎหมาย ระเบียบข้อบังคับ รูปแบบการบริหารจัดการ และผลประโยชน์

ของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องจะต้องสอดประสานกัน ซึ่งทางกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งได้พยายามทำให้สิ่ง

เหล่านี้บรรลุผลสำเร็จ โดยการออกร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

นอกจากนี้ต้องมีการถ่ายโอนอำนาจในการบริหารจัดการไปยังหน่วยราชการส่วนท้องถิ่น

ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ปฏิบัติงานอย่างใกล้ชิดกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องที่สำคัญในพื้นที่ โดยหน่วยราชการส่วนกลาง

เช่น กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง และกองเรือป้องกันฝั่ง

เป็นผู้สนับสนุนด้านนโยบาย กฎหมาย และระเบียบข้อบังคับต่าง ๆ ประการสุดท้าย

6

ควรต้องมีการปรับปรุงกระบวนการติดตามตรวจสอบและประเมินผล

รวมถึงการรวบรวมและแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารที่เชื่อถือได้ควบคู่กันไปด้วย

ศักยภาพ รวมทั้งงบประมาณสำหรับนำมาใช้สนับสนุนการแก้ปัญหาที่กล่าวมาแล้วนั้น อย่างไรก็ดี

การที่จะคุ้มครองและส่งเสริมให้ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งของประเทศมีความอุดมสมบูรณ์นั้น จำเป็นต้อง

อาศัยแรงสนับสนุนจากฝ่ายบริหารเพื่อให้เกิดการปฏิรูปเชิงนโยบาย ในขณะเดียวกันหน่วยงานในพื้นที่ และ

ชุมชนท้องถิ่นก็มีบทบาทสำคัญในการแปลงนโยบายเหล่านั้นไปสู่การปฏิบัติ

โดยเฉพาะการดำเนินงานของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีบทบาทสำคัญ

ในการออกร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

โดยกำหนดให้หน่วยราชการส่วนท้องถิ่นมีอำนาจหน้าที่ในการปฏิบัติ

และสนับสนุนการทำงานของหน่วยราชการส่วนกลาง ซึ่งการดำเนินงานดังกล่าวนอกจาก

จะเป็นการเตรียมความพร้อมในแง่ของกฎหมายแล้ว ยังเป็นการกำหนดบทบาทของผู้นำในการที่จะผสมผสาน

และเสริมสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูป

ธรรม นอกจากนี้กุญแจสำคัญที่จะนำไปสู่ความสำเร็จดังกล่าว ยังรวมถึงการติดตามประเมินผล และการ

รายงานผลการดำเนินงาน ควบคู่ไปกับการสร้างจิตสำนึกและความตระหนักให้เกิดขึ้นกับประชาชนทั่วไปด้วย